in het spoor van Eline

Eline Vere. Wie kent haar niet. Als je in Den Haag leeft, of liever: 's-Gravenhage, en bovendien in een huis uit 1887, is het zeer aan te raden Eline Vere te (her)lezen. Dat ben ik op dit moment aan het doen. Eline neemt me mee naar het Haagse society-leven van rond 1885. Het leuke ervan is dat het heel herkenbaar is, omdat de plaatsten die zij bezoekt allemaal in de buurt zijn en je er zo langs kunt lopen. Tegelijk is het leven zo anders dan tegenwoordig. Het geeft wel een mooie inkijk in het leven van de "well-to-do" rond die tijd. Zo las ik gisteren over Scheveningen. Men ging in de zomer -net als tegenwoordig- naar Scheveningen. Scheveningen bestond toen vooral uit duinen en een paar villa's en hotels. Het Kurhaus was net -voor de eerste keer- gebouwd op de plaats waar het oude Badhuis van Pronk stond. Als je tegenwoordig rond het Kurhaus loopt, zie aan de zijkant, boven een souvenirwinkel, nog een gedenktegel voor de heer Pronk, die ooit besloot - met veel tegenwerking van de gemeente - dat een badhuis wel een goed idee zou zijn. Later werd hij volgens mij door de gemeente er uit gewerkt en is de gemeente het badhuis zelf gaan exploiteren omdat de gemeente inmiddels ook wel inzag dat het behoorlijk winstgevend was.

Wij komen vaak in (op) Scheveningen. Het is zo heerlijk om in een stad aan zee te wonen en 's zomers en 's winters aan het strand uit te kunnen waaien. We zijn helaas niet zo'n fan van de kermiskust - naar ik begrijp de grote droom van de heer Zwolsman - die het inmiddels geworden is. Bijna alle mooie oude gebouwen zijn verdwenen, met uitzondering van het Kurhaus, dat op het nippertje nog van de sloop gered kon worden. Voor die mooie gebouwen in de plaats zijn lelijke betonnen flats en schreeuwerige etablissementen zoals Burger King en het Casino in de plaats gekomen. Maar goed, het Kurhaus staat er nog. Volledig ingebouwd, waardoor het bijna niet meer opvalt. In 1885 was dat wel anders. Het was "the place to be". Er was overigens nog een pier gebouwd. Wij hebben in het Muzee in Scheveningen een leuk boekje aangeschaft " Scheveningen wordt mondain - 125 jaar Kurhaus", over de historie van het Kurhaus en met veel tekeningen en foto's; heel erg leuk. Toch vond ik het altijd lastig om me voor te stellen hoe het Kurhaus in die tijd er uit zag en gebruikt werd. Het was dus een leuke verrassing toen ik in Eline Vere een paar hoofdstukken las die hieraan gewijd zijn, en dat heel goed beschrijven. Hieronder heb ik een paar leuke passages uit het boek weergegeven.

[...]

" De trammen van den Ouden Scheveningschen weg naar het Kurhaus waren

stampvol. Zij werden op de halte Anna Paulownastraat--Laan Copes

van Cattenburg bestormd door een wachtende menigte, die, in een

oogwenk, de wagens gevuld en de perrons overladen had of de imperiale

was opgeklommen. Men verdrong elkander, zeer ernstig van gelaat,

zelfs ter wille van het kleinste staanplaatsje, onbarmhartig voor

wanhopige lotgenooten, onder wie vele dames, met een overspannen

zenuwachtigheid en een bont gefladder van lichte toiletten den tram

omliepen, turende door de glazen of zij wellicht nog een zweem van

een open plekje bespeurden. De conducteurs belden; zij riepen driftig

tot de achtergeblevenen die wenkten, en daarop dadelijk den anderen

kant uitzagen, naar de, nog onzichtbare, volgende tram; want ach,

de paarden zetten zich reeds in beweging en de ernstige gezichten van

hen, die nu blijde op elkaâr gepakt zaten, glansden van gelukzaligheid,

na de overwinning.

[...]

--Het zal stampvol zijn! meende Betsy. Maar het is natuurlijk buiten,

we behoeven dus niet bang te zijn voor een plaats....

Er woei geen zuchtje door het dichte bladerweefsel, en, na een dag

van straffe, broeiende zonnehitte, scheen er bij het eerste waas van

schemering nog een looden zwaarte in de lucht te blijven hangen. Eline,

een weinig afgemat door die warmte, welke haar zeer bleek maakte,

leunde achterover, en sprak weinig; alleen blikte zij Otto een enkele

maal tusschen hare kwijnende wimpers toe met een schalke coquetterie,

vol geluk. Betsy sprak voortdurend tegen van Erlevoort, daar Henk

ook niet spraakzaam was; hij overwoog namelijk bij zichzelven of het

niet gezelliger zou geweest zijn, thuis in den tuin thee te drinken,

dan zoo dadelijk na den eten naar Scheveningen te moeten oprukken.

[...]

Maar zij waren reeds langs de villa's van den Badhuisweg, voorbij

de Galerie, langs de achterzijde van het Kurhaus omgereden en zij

hielden voor de trappen van het terras, aan den zeekant op.

[...]

Om een tafeltje, dicht bij de muziektent, zaten de Eekhofs en de

Hijdrechten, toen Betsy, Eline, Otto en Henk door het tourniquet,

dat de controleur draaien deed, éen voor éen uitkwamen, terwijl Henk

de kaarten toonde. 

[...]

Betsy intusschen, rechts en links groetende, had verklaard, dat zij

goed zouden doen, niet langer te wandelen en naar een tafeltje om te

zien; het was zeer vol.

Gelukkig, buiten zat men overal prettig, zelfs was het te verkiezen

ver van de tent te zitten; anders verging men van het lawaai... Zij

zetten zich dus een weinig terzijde, aan den kant der Conversatiezaal,

waar nog tal van tafeltjes onbezet waren, toch vóor aan het wandelpad,

zoodat zij de menigte wandelaars konden zien en door dezen gezien

worden.

[...]

Het was reeds laat; tal van menschen waren reeds vóor het laatste nummer

vertrokken, en nu het concert uit was; vloeide de menigte langzaam

door de Kurzaal weg. Zachtjes aan temperde de luidruchtigheid van

die drukke atmosfeer vol muziek, gescherts, gasgloed en bonte kleuren

zich tot een leegte en een rust, terwijl de lantaarns reeds hier en

daar waren uitgedraaid, en slechts enkele groepjes bleven zitten,

genietende van de zachte lucht, die ruimer werd, als doorgeurd met

een zilte frischheid.... Men tuurde niet meer naar elkaâr, men zag

naar de zee, naar de lucht en den bleeken melkweg...

--Het is hier heerlijk, willen we nog wat gaan zitten? vroeg Betsy.

--Laten we liever gaan toeren! drong Eline aan; tenminste als het je

niet te laat wordt en je niet gelooft, dat de paarden moê zijn, Henk.

Betsy vond Eline excentriek om in den laten avond nog te willen

toeren, maar toch lachte zusjes idée haar ook toe. En zij begaven

zich naar de achterzijde van het Kurhaus, waar hun rijtuig wachtte,

te midden van enkele andere equipages.

Eline vond, dat de wind was opgestoken en wilde vóor zitten, onder

de half opgeslagen kap, naast Otto. Betsy beval Dirk door het Van

Stolkpark naar huis te gaan.

Stil en schimachtig schemerden de villa's tusschen de vage, donkere

massa's van het geboomte, waardoor een enkele zucht, slechts somwijlen

hoorbaar, scheen te suizelen. Maar het getrappel der paarden en het

lichte geratel der wielen over het grint bedekte dat hijgen der koelte

in het loof met een luidruchtigheid, die geen woorden verbraken."

nostalgie

lately we've been extremely busy. we're doing some very serious househunting. and we're diving deeper and deeper into the history of our beloved hometown, more specifically the neighbourhood we live in, called scheveningen. scheveningen has an intriguing history, from nothing but a small fishers village to a grand and mondaine place to be to ... a place which has been elected one of the ugliest places in NL now. (I fully agree that the gevers deynootplein is the ugliest place, but do think the sea, the beach and the dunes are always beautiful - when you're standing with your back to the city) so sad that the beautiful buildings had to disappear. even sadder when you think that the buildings lasted until about the 1970s, when they were demolished. the palace hotel, the grand hotel, hotel l'orange... only the kurhaus survived and only by a fraction. I remember going to scheveningen as a child, on a special day out with my mother. playing in the sand, collecting shells in light blue and pink, jumping on the trampolines, and best of all: riding a donkey! still, living so close to a place with so much interesting history, makes my mind wonder to the early days, innocent, glamorous. look at the great posters I found by Louis Kalff from that time! 

nostalgia

The internet is great for a trip down memory lane. Every now and then i surf the internet ("on the electronic highway"; does anybody remember we used to call it that?) looking for stuff i used to love when i was a girl. Can't help it, it's addictive. It reminds me of our holiday to the Provence in 2007, when we found ourselves near the small medieval village where I stayed during an Easter holiday once when I was 15, and on holiday with a friend and her parents. We stayed a week in this village, Lauris, at the home of her uncle, and I had the best time ever making friends with the locals, riding on their scooters through the forest at night, hanging out on the small square near the church, and walking endlessly through the fields with jasmin and lavender. I had a crush on a boy from Paris and my french certainly improved! At home again after my holiday I started listening to the french radio and writing letters - in french - with my new friends.

Lauris was always a somewhat magical place in my memory. I sometimes dreamed about it. And, being in the neighbourhood about 25 years later, it was hard to resist revisiting it. And so we did. It was hard discovering the "old" village as I had known it; it was surrounded by suburbs with modern houses now. The only thing I knew was I had to get to the church; after that I would certainly know my way around. It took us ages to find the old church. But, finally we arrived, and I said: "follow me!" Somehow it all seemed much smaller than before, and - oh my god - there were cars parked everywhere. Even in the small square in front of the church. We walked round the back where I showed my husband the ancient washing place where the women of the village used to do their laundry back in the early 80s. ( I definitely have a thing for the 80s) It was closed down, no longer in use. And so I wandered around the church and the places I had known so well. I walked down the street, towards where used to be the fields with flowers. It was all gone. I never regretted going back, but I do realise that more often than not, the magical places in our mind are no longer what they are in reality. Nevertheless, it does not stop me from visiting those places. And so I search the internet as well. For information on the things I used to love. Lately I have been searching for my favourite magazines. When I was 17 and in school, I started buying (and reading) Mademoiselle magazine, a monthly fashion magazine from the US. I will post some more about Mademoiselle.

The magazine cost me a fortune (imports were expensive), but it was all worth it! I read all the stories and expert advice (too much information for an innocent 17-year old...) and of course studied the fashion pictures and advertisements diligently, again and again, and again and again, until next month magazine was in the shops. When I googled "Mademoiselle magazine" some time ago, I read it had been discontinued in 2001. So sad... This hasn't stopped me hunting down the copies of Mademoiselle that I used to own (why did I ever throw them away??? I payed even more now than back then...). And so, after a while, my first vintage copies arrived! It has not been disappointing at all. Like in the early days, I still enjoy flicking through the magazines. Maybe because the magazines haven't changed during all these years. They are of course still the same editions as in the 80s. Very different from a village that is alive and changes.